Friday, July 17, 2015

๓๒๕. อาหารเยียหยิบให้ กากิน ก่อนนา



๓๒๕. อาหารเยียหยิบให้   กากิน  ก่อนนา
ดีบ่ดีตาลถวิล   ลอบรู้
ครั้นแผ่นภพภูมินทร์  ยินโศลก  สารนา
แบ่งกึ่งเมืองให้ผู้  กล่าวเกลี้ยงบูชา ฯ

คำแปลศัพท์

เยีย – ดี, อร่อย
ดีบ่ดี – จะเป็นของดีหรือของเสีย
ดาล – เป็นไป, ทำให้เป็นไป
ลอบรู้ – แอบรู้, แอบสังเกตเห็น
แผ่นภพภูมินทร์ – พระเจ้าแผ่นดิน
ยิน – ได้ฟัง, ได้สดับ
โศลกสาร – ถ้อยความอันมีประโยชน์หรือมีค่าในรูปคำประพันธ์
กึ่งเมือง – เมืองกึ่งหนึ่ง, ครึ่งหนึ่งของเมือง
กล่าวเกลี้ยง –กล่าวได้ไพเราะ, กล่าวให้รู้ให้เข้าใจชัดเจน
บูชา – ตอบแทนคุณ, บูชาคุณ

ถอดความ

“จะกินข้าวลองปั้นข้าวโยนให้กากินก่อน
จะเป็นของดีหรือมีพิษให้เดือดร้อนก็จะเป็นที่สังเกตรู้ได้
พระราชาสดับนัยแห่งคำกลอนที่กล่าวนี้
ได้ทรงทำตาม จึงรอดพระชนมชีพจากการถูกลอบวางยาพิษ
ทรงแบ่งเมืองกึ่งหนึ่งอุทิศบูชาผู้ที่กล่าวคำมีค่าเตือนพระทัย

๓๒๖. ล่อปลาเหยื่อชอบน้ำ ใจปลา



๓๒๖. ล่อปลาเหยื่อชอบน้ำ  ใจปลา
ล่อท่วยโรคด้วยยา  ยื่นให้
ล่อคชพวกพังพา  เดินปก  ไปแฮ
ล่อชาติเชื้อไพร่ได้  แต่ด้วยของกิน

คำศัพท์แปล

ชอบน้ำใจปลา – ถูกใจปลา, ปลาชอบ
ท่วยโรค –โรคทั้งหลาย, โรคภัยไข้เจ็บต่างๆ
คช – ช้างตัวผู้
พัง – ช้างตัวเมีย
เดินปกไป – เดินเบียดชิดกันไป
ชาติเชื้อไพร่ – คนยากจน, คนสามัญทั่วไป, คนที่อยู่ในปกครองของนาย

ถอดความ

จะล่อปลาก็ต้องใช้เหยื่อจะจะถูกใจและได้กินปลา
จะรู้ว่าเป็นโรคก็ต้องใช้ยาเป็นเครื่องล่อ
จะล่อช้างพลายก็ต้องใช้ช้างพังเข้าต่อจึงจะพาเดินไปได้
จะล่อบริวารบ่าวไพร่ไม่มีอะไรดีกว่าให้ของกิน

๓๒๗. มีม้าบ่ขี่ให้ อาจิณ พยศแฮ



๓๒๗. มีม้าบ่ขี่ให้   อาจิณ พยศแฮ
ปืนไป่ยิงมลทิน  ท่วมกล้อง
ข้าไทบ่ใช้ชิน  มันมัก หน่ายนา
เมียไม่หมั่นร่วมห้อง  มักร้ายราคีฯ

คำแปลศัพท์ 

อาจิณ – เป็นประจำ, บ่อยๆ, เนืองๆ
พยศ – แสดงอาการดื้อ
มลทิน – สนิม
กล้อง – ลำกล้องปืน
ข้าไท – คนรับใช้ที่ไม่ใช่ทาส
บ่ใช้ชิน – ไม่ใช้งานบ่อยๆ
มักหน่าย – ชอบเฉื่อยชา, ทำให้เกียจค้าน
ร่วมห้อง – ร่วมเพศ, ร่วมประเวณี, ร่วมรักตามวิสัยผัวเมีย
ราคี –มัวหมองในเรื่องเพศ, มีเรื่องเสียหายในทางเพศ  มักใช้แก่หญิง

ถอดความ

มีม้าไม่หมั่นขี่มักพยศไม่ยอมวิ่ง
มีปืนไม่หมั่นยิงสนิมจะขึ้นท่วมลำกล้อง
มีข้าไทไม่หมั่นใช้มันมักหน่ายหนีหน้า
เมียรักไม่หมั่นร่วมรสเสน่หามักนอกใจเป็นราคี

๓๒๘. มีเรือรั่ววิดน้ำ ฤาวาย



๓๒๘. มีเรือรั่ววิดน้ำ  ฤาวาย
มีเจ่งตาบอดพลาย   ก่อมก้อ
มีโคกระบือควาย  ปละเปลี่ยว
มีแต่เกวียนขาดล้อ  ลากใช้ปางใดฯ

คำแปลศัพท์

เจ่ง – ช้าง
พลาย – ช้างตัวผู้
ก่อมก้อ – ค่อม, เตี้ย
ปละเปลี่ยว – คึกคะนองจนเอาไว้ไม่อยู่
ปางใด- เมื่อใด, เมื่อไรกันเล่า

ถอดความ

มีเรือรั่วที่ต้องวิดอยู่ไม่วาย
มีช้างพลายตาบอดซ้ำค่อมเตี้ย
มีโคถึกคึกไปเสียทั้งควายเปลี่ยว
มีเกวียนแต่ไม่มีล้อแม้แต่ข้างเดียว
เหล่านี้จะใช้ประโยชน์ได้อย่างไรกัน

๓๒๙. สารซับมันร้ายขี่ ขาดคอ



๓๒๙. สารซับมันร้ายขี่   ขาดคอ
โคกระบือขาดปอ   ป่านร้อย
เรือค้าขาดปอ   จักทอด ไฉนนา
ข้าทาสขาดนายน้อย  หนึ่งปล้อนไปมาฯ

คำแปลศัพท์

สารซับมัน – ช้างตกมัน
ร้าย- ดุร้าย
ขอ- ขอช้าง= ขอเหล็กมีด้ามสำหรับสับบังคับช้าง
ปอป่าน – เชือก
สมอ – ของหนักที่ล่ามโซ่หรือเชือกอยู่กับเรือ เวลาจอดเรือ ใช้ทอดลงไปในน้ำให้เกาะดินเพื่อไม่ให้เรือเคลื่อนไปที่อื่น
ทอด – จอดเรือ
ข้าทาส – บ่าวไพร่, คนรับใช้, ลูกจ้าง, ผู้ใต้บังคับบัญชา
ปล้อน – หลบหลีก, หลีกเลี่ยง

ถอดความ

มีช้างตกมันดุร้ายไม่มีขอสับ
วัวควายไม่ได้จับเอาเชือกสนตะพายร้อยผูกคอ
เรือสินค้าไม่มีสมอหรือจะจอดทอดได้
ข้าทาสไม่มีนายกำกับไว้ก็มักหลบเลี่ยงไปมา