๓๘๓. ผิวฆ่านางนาฏถ้วน ถึงพัน

ผิวฆ่านางนาฏถ้วน ถึงพัน

ฆ่าพฤฒิพราหมณ์พรตกรรม์ เกือบร้อย

ฆ่าโคอุสุภสรรพ์ แสนโกฏิ ก็ดี

บาปบ่เปรียบปรับถ้อย ท่านให้ลำเอียงฯ

คำแปลศัพท์

ผิว –ถึงแม้ว่า, แม้นว่า, ถ้าว่า(อ่านว่า ผิ-วะ)

นางนาฏ –นางละคร,นางฟ้อนรำ,สาวสวย, ผู้หญิงทั่วไป

พฤฒิพราหมณ์ – พราหมณ์จำพวกพฤฒิบาศ,พราหมณ์ทั้งหลาย, นักบวชทั่วไป

พรตกรรม์—ประพฤติพรต, บำเพ็ญเพียร

โคอุสุภะ – โคตัวผู้

สรรพ์ – ทั้งหมด

แสนกฏิ—ล้านตัว,มากมายมหาศาล

ปรับถ้อยท่านให้ลำเอียง—ตัดสินด้วยความลำเอียง,ตัดสินให้ถูกเป็นผิดหรือผิดเป็นถูก

ถอดความ

ฆ่าสตรีถึงพัน

ฆ่าพราหมณ์ผู้ประพฤติพรหมจรรย์ถึงร้อย

ฆ่าวัวควายไม่น้อยถึงแสนโกฏิ

ก็ยังไม่มีโทษเท่าตัดสินคดีความอย่างลำเอียง.

๓๘๔.ทำผิดลึกลับได้ พันวา ก็ดี

ทำผิดลึกลับได้ พันวา ก็ดี

ทำชอบเสมอภูผา เขตขั้น

อย่าคิดจิตสัญญา หลีกลับ อยู่นา

ผิดชอบที่ทำนั้น หากให้คนเห็นฯ

คำแปลศัพท์

ลึกลับ—เร้นลับจนเหลือรู้เหลือเห็น

ภูผา—เขาหิน, ภูเขา

เขตขั้น—ขวางกั้น

จิตสัญญา—สำคัญผิดคิดไปว่า

หลีกลับ—ลับหายไป,ไม่มีใครรู้เห็น

ถอดความ

ทำความชั่วในที่ลี้ลับห่างผู้รู้เห็นไปตั้งพันวา

หรือทำความดียิ่งใหญ่นักหนาปานว่าภูเขา

อย่าคิดว่าการกระทำของเราจะปิดบังซ่อนเร้น

ทั้งชั่วทั้งดีต้องมีคนเห็นว่ากรรมอันนี้ใครทำ.

๓๘๕.พวกพ้องผิดเท่าช้าง งำเงา

พวกพ้องผิดเท่าช้าง งำเงา

พวกอื่นโทษเท่าเหา หากรู้

โทษตนเท่าภูเขา คิดปิด ไว้แฮ

โทษท่านเท่าก้อยสู้ ส่งให้เห็นสูงฯ

คำแปลศัพท์

ผิดเท่าช้าง—ทำผิดมากมาย,ทำผิดใหญ่โต

งำเงา—ปิดบัง, ทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น

โทษเท่าเหา—ทำผิดเพียงเล็กน้อย(เหา เป็นสัตว์ตัวเล็กๆอยู่ตามเส้นผมบนศีรษะ)

เท่าก้อย—เล็กน้อย,มีเพียงนิดน้อย

ถอดความ

พวกพ้องของตัวทำผิดหนักหนาเปรียบเท่าตัวช้าง ช่วยกันคิดปิดบังร่องรอย

พวกคนอื่นทำผิดนิดหน่อยเท่ากับตัวเหา กลับชี้ชวนกันดูรู้เห็น

ความผิดของตนเท่าภูเขาสูงเด่น คิดปิดบังให้เหลือนิดหน่อย

ความผิดของคนอื่นเท่านิ้วก้อย สิกลับชี้ให้เห็นว่ามากมาย.

๓๘๖.โทษตนงำเงื่อนไว้ ห่อนแถลง

โทษตนงำเงื่อนไว้ ห่อนแถลง

โทษท่านเก็บมาแจง ดุจเบี้ย

ตัวเต่าสี่ตีนแฝง หัวหนึ่ง ซ่อนนา

หยิบกล่าวแต่โทษเหี้ย มุขเท้ารุงรังฯ

คำศัพท์แปล

งำเงื่อน—ปิดบังซ่อนเร้น

เบี้ย—หอยชนิดหนึ่ง โบราณใช้เป็นวัตถุกลางสำหรับซื้อขายสิ่งของ ใช้เป็นอุปกรณ์ในการเล่นการพนันที่เรียกว่าถั่วโป เวลาเล่นต้องแจงเป็นคะแนนทีละ ๔ เป็นที่มาของสำนวน”แจงสี่เบี้ย”

เหี้ย—สัตว์ชนิดหนึ่งคล้ายจะกวดแต่ใหญ่กว่า หางแบนอย่างจระเข้

มุข—ปาก,หน้า หมายรวมส่วนที่เป็นหัวทั้งหมด

ถอดความ

ความผิดของตนไม่เอามาแถลง

ความผิดของคนอื่นสิหยิบยกมาแจกแจงเหมือนกับแจงเบี้ย(ว่ามีเท่านั้นเท่านี้)

ตัวเต่านั้นมีเท้าตั้งสี่กับหัวอีกหนึ่ง แต่ซ่อนไว้ในกระดอง

กลับชี้ให้คนมองไปที่เหี้ยว่ามีทั้งหัวทั้งเท้าดูออกจะรุงรัง.

๓๘๗. น้ำใช้ใส่ตุ่มตั้ง เต็มดี

น้ำใช้ใส่ตุ่มตั้ง เต็มดี

น้ำอบอ่าอินทรีย์ อย่าผร้อง

น้ำปูนใส่เต้ามี อย่าขาด

น้ำจิตอย่าให้ข้อง ขัดน้ำใจใครฯ

คำแปลศัพท์

น้ำอบ—น้ำที่อบด้วยควันกำยานหรือเทียนอบ และปรุงด้วยเครื่องหอม, น้ำหอม

อ่า –ประดับ,ลูบไล้

อินทรีย์—ร่างกาย,เนื้อตัว

อย่าผร้อง(-พร่อง)—อย่าให้ขาด,อย่าให้หมด

น้ำปูน—น้ำผสมปูนขาวหรือปูนแดงสำหรับเคี้ยวกับหมากพลู

เต้า—ภาชนะคล้ายน้ำเต้าสำหรับใส่น้ำปูน

ข้อง—ขุ่นข้องหมองใจ

ขัด—ทำให้คนอื่นไม่พอใจ

ถอดความ

น้ำใช้หมั่นตักไว้ให้เต็มตุ่ม

น้ำอบชวนให้ชื่นชุ่มใช้เมื่อแต่งตัวนั้นอย่าให้พร่อง

น้ำปูนจงหมั่นรองใส่เต้าไว้อย่าให้แห้ง

น้ำจิตก็อย่าได้แกล้งทำให้ขุ่นขัดน้ำใจใครเขา.