Tuesday, August 20, 2013

๓๘๖.โทษตนงำเงื่อนไว้ ห่อนแถลง

โทษตนงำเงื่อนไว้ ห่อนแถลง
โทษท่านเก็บมาแจง ดุจเบี้ย
ตัวเต่าสี่ตีนแฝง หัวหนึ่ง ซ่อนนา
หยิบกล่าวแต่โทษเหี้ย มุขเท้ารุงรังฯ

คำศัพท์แปล
งำเงื่อน—ปิดบังซ่อนเร้น
เบี้ย—หอยชนิดหนึ่ง โบราณใช้เป็นวัตถุกลางสำหรับซื้อขายสิ่งของ ใช้เป็นอุปกรณ์ในการเล่นการพนันที่เรียกว่าถั่วโป เวลาเล่นต้องแจงเป็นคะแนนทีละ ๔ เป็นที่มาของสำนวน”แจงสี่เบี้ย”
เหี้ย—สัตว์ชนิดหนึ่งคล้ายจะกวดแต่ใหญ่กว่า หางแบนอย่างจระเข้
มุข—ปาก,หน้า หมายรวมส่วนที่เป็นหัวทั้งหมด

ถอดความ
ความผิดของตนไม่เอามาแถลง
ความผิดของคนอื่นสิหยิบยกมาแจกแจงเหมือนกับแจงเบี้ย(ว่ามีเท่านั้นเท่านี้)
ตัวเต่านั้นมีเท้าตั้งสี่กับหัวอีกหนึ่ง แต่ซ่อนไว้ในกระดอง
กลับชี้ให้คนมองไปที่เหี้ยว่ามีทั้งหัวทั้งเท้าดูออกจะรุงรัง.

๓๘๗. น้ำใช้ใส่ตุ่มตั้ง เต็มดี



น้ำใช้ใส่ตุ่มตั้ง เต็มดี
น้ำอบอ่าอินทรีย์ อย่าผร้อง
น้ำปูนใส่เต้ามี อย่าขาด
น้ำจิตอย่าให้ข้อง ขัดน้ำใจใครฯ

คำแปลศัพท์
น้ำอบ—น้ำที่อบด้วยควันกำยานหรือเทียนอบ และปรุงด้วยเครื่องหอม, น้ำหอม
อ่า –ประดับ,ลูบไล้
อินทรีย์—ร่างกาย,เนื้อตัว
อย่าผร้อง(-พร่อง)—อย่าให้ขาด,อย่าให้หมด
น้ำปูน—น้ำผสมปูนขาวหรือปูนแดงสำหรับเคี้ยวกับหมากพลู
เต้า—ภาชนะคล้ายน้ำเต้าสำหรับใส่น้ำปูน
ข้อง—ขุ่นข้องหมองใจ
ขัด—ทำให้คนอื่นไม่พอใจ

ถอดความ
น้ำใช้หมั่นตักไว้ให้เต็มตุ่ม
น้ำอบชวนให้ชื่นชุ่มใช้เมื่อแต่งตัวนั้นอย่าให้พร่อง
น้ำปูนจงหมั่นรองใส่เต้าไว้อย่าให้แห้ง
น้ำจิตก็อย่าได้แกล้งทำให้ขุ่นขัดน้ำใจใครเขา.

๓๘๘. น้ำเงินน้ำนากแม้ มัวแสง

น้ำเงินน้ำนากแม้ มัวแสง
น้ำซ่มต้มน้ำแปลง ผ่องได้
น้ำจิตวิปริตแหนง มัวหม่น
น้ำอื่นเอาลูบไล้ ห่อนล้างใจเคืองฯ

คำแปลศัพท์
น้ำ—ความมีแสงแวววาว หรือ ความงดงาม
เงิน—โลหธาตุมีลักษณะสีขาว เรียกว่า ธาตุเงิน
นาก—โลหะผสมระหว่าง ทองคำ เงิน และทองแดง มีสีทองปนแดง
น้ำซ่ม(-ส้ม)น้ำส้ม,น้ำที่มีกรดสำหรับกัดคราบหมองของโลหะให้หลุดได้
น้ำแปลงผ่องได้— สามารถทำให้ความแวววาว หรือน้ำ(ของเงินและนาก)สดใสได้
วิปริต – หมางเมิน,ระแวง

ถอดความ
อันว่าเงินหรือนากแม้หากจะหมองมัวไปบ้าง
เอาน้ำส้มเข้าซัดขัดล้างก็ยังผุดผ่องขึ้นมาได้
แต่จิตใจที่ขุ่นหมองมัว
เอาน้ำอื่นๆมาล้างจนทั่วก็ยังไม่หายระคายเคือง.

๓๘๙.ปางไข้ปางขาดเข้า แพงเกียน ละชั่งแฮ



ปางไข้ปางขาดเข้า แพงเกียน ละชั่งแฮ
วิบัติบรจองเบียน   จักม้วย
ปางต้องปรับไหมเตียน ตนมอด ก็ดี
ปางมิตรได้ทุกข์ด้วย มิตรนั้นไหนเสมอฯ

คำแปลศัพท์
ปางไข้ - เมื่อคราวเจ็บไข้ได้ป่วย
ขาดเข้า - ไม่มีข้าว,ข้าวยากหมากแพง
เกียนขเกวียน = มาตราตวงของไทย เท่ากับ ๑๐๐ ถัง
วิบัติ - ความฉิบหาย,ความโชคร้าย
บร - ข้าศึก,ศัตรู
จองเบียน - จ้องหรือคอยทีจะเบียดเบียน ทำร้าย
ม้วย - ตาย
ปรับไหม - ชำระเงินทดแทนความผิด
เตียน –สิ้นเนื้อประดาตัว
ตนมอด - ตัวตาย

ถอดความ
ยามเจ็บไข้ได้ป่วย ๑ ยามอดอยากขาดแคลนข้าวปลาอาหาร ๑
ยามวิบัติสูญเสีย ๑ ยามถูกศัตรูคุกคามเอาชีวิต ๑
ยามต้องโทษผิด ถูกริบทรัพย์ปรับไหม ๑ ยามตาย ๑
ทั้ง ๖ นี้ มิตรใดร่วมทุกข์ด้วยเสมอ มิตรนั้นหาผู้เสมอเหมือนมิได้.