๙
คนพาลผู้บาปแท้......ทุรจิต
ไปสู่หาบัณฑิต............
ค่ำเช้า
ฟังธรรมอยู่เนืองนิตย์...บ่ซาบ
ใจนา
คือจวักดักเข้า............
ห่อนรู้รสแกง ฯ
คำแปลศัพท์
ทุรจิต--
มีจิตใจชั่ว
ฟังธรรม--
ฟังคำสั่งสอน
บ่ซาบใจ--
ไม่ซึมซาบเข้าในจิตใจ
จวัก--
เครื่องใช้ตักข้าวและแกง ทำด้วยกะลามะพร้าว มีด้ามรูปคล้ายทัพพี
เข้า-- ข้าว
ถอดความ
คนพาลสันดานบาปใจชั่ว
ถึงจะไปคบหาสมาคมกับนักปราชญ์ทุกค่ำเช้า
ฟังธรรมคำสั่งสอนของท่านอยู่เป็นประจำ
ก็หาที่จะรับรสธรรมนั้นได้ไม่
เหมือนทัพพีไม่รู้รสแกงฉะนั้น
๑๐
ผู้ใดใจฉลาดล้ำ..... ปัญญา
ได้สดับปราชญ์เจรจา...
อาจรู้
ยินคำบัดเดี๋ยวมา.........
ซับซาบ ใจนา
คือมลิ้นคนผู้................
ซาบรู้รสแกง ฯ
คำแปลศัพท์
ล้ำปัญญา--
มีความรอบรู้ล้ำเลิศ
สดับ-- ฟัง
เจรจา--
พูด,อบรม, สั่งสอน
ยินคำ--
ได้ยินได้ฟังถ้อยคำ
บัดเดี๋ยว--
ประเดี๋ยว
มลิ้น-- ลิ้น
ถอดความ
ส่วนคนดีมีปัญญาเฉลียวฉลาด
ได้ฟังนักปราชญ์เจรจา(สั่งสอนธรรม)
ย่อมเข้าใจได้
แม้จะฟังเพียงชั่วครู่ยามก็เข้าใจได้ซึมซาบ
เหมือนลิ้นที่รสแกงฉะนั้น
๑๑
หมูเห็นสีหราชท้า.. ชวนรบ
กูสี่ตีนกูพบ..................
ท่านไซร้
อย่ากลัวท่านอย่าหลบ..หลีกจาก
กูนา
ท่านสี่ตีนอย่าได้..........
วากเว้นว่างหนี ฯ
คำแปลศัพท์
สีหราช--
พญาราชสีห์,พญาสิงโต
วาก-- เปล่า,
หาย
เว้--
เถลไ-ถล,หลบลี้
ถอดความ
หมูเห็นราชสีห์ก็ท้าสู้ขึ้นว่า
กูมีสี่เท้ามาพบมึง
มึงอย่ากลัวอย่าหลบกู
มึงก็มีสี่เท้าอย่าหนีกูไปเสีย
๑๒ สีหราชร้องว่าโอ้....
พาลหมู
ทรชาติครั้นเห็นกู.........
เกลียดใกล้
ฤามึงใคร่รบดนู...........
มึงนาศ เองนา
กูเกลียดมึงกูให้...........
พ่ายแพ้ภัยตัว ฯ
คำแปลศัพท์
พาลหมู--หมูเกเร
ทรชาติ--
ชาติชั่ว
เกลียดใกล้--
ไม่อยากเข้าใกล้
ดนู--
กู,ฉัน,ข้าพเจ้า
นาศ--
พินาศ,เสื่อม,ป่นปี้
พ่ายแพ้ภัยตัว--
ขอยอมแพ้เสียเอง
ถอดความ
ราชสีห์จึงร้องตอบว่าอะหาเจ้าหมูพาล
มึงมันชาติชั่วกูเห็นแล้วกูเกลียดไม่อยากเข้าใกล้
ถ้ามึงจะสู้กับกูจริง
ๆแล้วมึงนั่นแหละจะตายเอง
แต่กูเกลียดตวามสกปรกของมึงก็จึงยอมให้มึงชนะ
๑๓ กบเกิดในสระใต้... บัวบาน
ฤาห่อนรู้รสมาลย์........
หนึ่งน้อย
ภุมราอยู่ไกลสถาน.......นับโยชน์ ก็ดี
บินโบกมาค้อยค้อย......เกลือกเคล้าเสาวคนธ์ ฯ
คำแปลศัพท์
บัวบาน--
ดอกบัวที่กำลังบานสะพรั่ง
รสมาลย์--
ความหวานของดอกไม้
ภุมรา--
แมลงผึ้ง,แมลงภู่
ค้อยค้อย--บ่อยๆ,เนืองๆ
เสาวคนธ์-- กลิ่นหอม
ถอดความ
กบเกิดในสระใต้บัวบาน
แต่หารู้รสเกสรบัวสักน้อยหนึ่งไม่
แมงภู่อยู่ไกลสระเป็นร้อย
ๆโยชน์
๑๔
ใจชนใจชั่วช้า...........โฉงเฉง
ใจจักสอนใจเอง.............
ไป่ได้
ใจปราชญ์ดัดตามเพลง..
พลันง่าย
ดุจช่างปืนดัดไม้
............แต่งให้ปืนตรง ฯ
คำแปลศัพท์
ชนใจชั่วช้า--
คนใจบาปใจดำอำมหิต
โฉงเฉง--
เกะกะ,เกเร
ตัดตามเพลง--
ดัดตามแบบอย่างที่ดี
ปืน-- ลูกศร
ถอดความ
ใจคนชั่วที่มีจิตใจชั่วช้าเกะกะ
จะใช้ใจสอนตัวเองให้ชนะนั้นหาได้ไม่
ใจคนดีคนฉลาดอาจจะดัดให้ดีได้ง่าย
เหมือนช่างศรดัดลูกศรให้ตรงฉะนั้น
๑๕
ไม้ค้อมมีลูกน้อม....... นวยงาม
คือสัปปุรุษสอนตาม........
ง่ายแท้
ไม้ผุดั่งคนทราม..............
สอนยาก
ดัดก็หักแหลกแล้............
ห่อนรื้อโดยตาม ฯ
คำแปลศัพท์
นวย --น้อม
สัปปุรุษ--
คนดี,คนมีใจสงบ เยือกเย็น
คนทราม--คนเลว,คนไม่ดี
ห่อนรื้อ--
ไม่อาจจะให้เป็นไป
โดยตาม--
อย่างที่ใจปรารถนา, ทำตาม
ถอดความ
ไม้ที่มีผลย่อมน้องกิ่งลงดูงามตาสะพรั่ง
เหมือนคนดีที่อาจสอนสั่งให้ทำตามได้ง่าย
ส่วนไม้ผุ ๆ
นั้นเหมือนกับคนชั่วสอนยากมักทรยศ
ขืนจะดัดก็หักหมดมิได้อ่อนไปตาม
