Thursday, November 21, 2024

๒๔๐ มูลบาปคือโลภล้น……. แสวงหา #book #books

 

๒๔๐ มูลบาปคือโลภล้น…   แสวงหา

สรรพรสเป็นมูลพา............... พยาธิไซร้

มูลทุกข์เกิดเพราะรา............. คะเกลศ

มูลนิพพานนั้นได้..................เพราะด้วยสัจจาฯ

คำแปลศัพท์

มูล-- รากเหง้า, ต้นเหตุ, สาเหตุ

บาป-- ความชั่ว, ความเศร้าหมอง

โลภ-- ความอยากได้ไม่รู้จักพอ

สรรพรส-- ของกินรสชาติมีประการต่างๆ

พยาธิ(-ยาด)-- ความเจ็บไข้,ตัวพยาธิชนิดต่างๆ

ทุกข์-- ความเดือดร้อน,ความยากลำบาก

ราคะ-- ความเร่าร้อนกำหนด

เกลส--สิ่งที่ทำให้ใจเศร้าหมอง

นิพพาน-- ความดับกิเลสและกองทุกข์

สัจจา-- ความตั้งใจมุ่งมั่น, ความจริงใจ, ความซื่อสัตย์

ถอดความ

ความโลภเอาไม่เลือก เป็นรากเหง้าของความชั่วช้าสามานย์

รสอร่อยแห่งอาหาร เป็นรากเหง้าของความป่วยไข้

ราคะกิเลสไซร้ เป็นรากเหง้าแห่งทุกข์ในชีวิต

ศีลสัจสุจริต เป็นรากเหง้าของพระนิพพาน

๒๔๑ น่านน้ำฤาห่อนกล้ำ….. กลืนชล เองเฮย #book #books

 

๒๔๑ น่านน้ำฤาห่อนกล้ำ….. กลืนชล เองเฮย

พฤกษชาติห่อนหวงผล……   เสพส้อง

จอมเมฆไป่หวงฝน………,,,ภักษ์เสพ เสียนา

ปราชญ์ห่อนหวงทรัพย์ป้อง…. เปิดให้เป็นทาน ฯ

คำแปลศัพท์

น่านน้ำ-- พื้นที่ทางน้ำ,ห้วงน้ำ,ทะเล

กล้ำกลืน-- กิน, ดื่มกิน

ชล-- น้ำ

พฤกษชาติ-- ต้นไม้

เสพส้อง-- กิน,รุมกิน

จอมเมฆ-- เมฆใหญ่,เมฆมาก, หมู่เมฆ

ภักษ์เสพ-- กินเป็นอาหาร

ถอดความ

แม่น้ำ ย่อมไม่หวงน้ำเอาไว้กินเอง

ต้นไม้  ย่อมไม่หวงผลเอาไว้กินเอง

เมฆ ย่อมไม่หวงฝนเอาไว้กินเอง

บัณฑิต ย่อมไม่หวงทรัพย์เอาไว้กินเอง หากแต่เอาออกทำทาน

๒๔๒ อุบลอุบัติเบื้อง ..............เปือกตม #book #books

 

๒๔๒ อุบลอุบัติเบื้อง ..............เปือกตม

แก้วเกิดแค่ผานิยม................. ชอบใช้

ช้างเผือกเกิดในพนม.............. ไพรพฤกษ์

ปราชญ์ประยูรยากไร้.............. ทั่วหน้านับถือ ฯ

คำแปลศัพท์

อุบล --ดอกบัว

อุบัติ  --เกิดขึ้น

เปือกตม  -- โคลน,เลนตามที่ละเอียด

ผา  -- หิน

พนม   -- ภูเขา

ไพรพฤกษ์-- ป่าไม้

ประยูรยากไร้--ตระกูลยากจน,วงศ์ตระกูลขัดสน

ทั่วหน้า.-- คนทั่วไปงถอดความ

ถอดความ

ดอกบัวเกิดในโคลนตม

ดวงแก้วเกิดในหินผา

ช้างเผือกเกิดในพงไพร

(ของมีค่าเหล่านี้เกิดจากสิ่งต่ำต้อย แต่คนก็นิยมชมชอบ)

เช่นเดียวกับบัณฑิต แม้จะเกิดในตระกูลต้อยต่ำ คนทั่วไปก็ย่อมเคารพนับถือ

Wednesday, April 10, 2024

๒๔๓ รู้ดีดุรงคด้วย.................... รณแรง รวดแฮ

 

๒๔๓

รู้ดีดุรงคด้วย.................... รณแรง รวดแฮ

รู้ว่าโคงาน....................... เมื่อใช้

โคนมเกษียรแสดง............. ดีเมื่อ รูดนา

รู้ว่าปราดเปรื่องไซร้...........เมื่อถ้อยคำแถลง ฯ

คำแปลศัพท์

ดุรงค                                - ม้า (อ่านว่า ดุ-รง-คะ)

รณ                                    - การรบ สนามรบ

แรง                                    - แข็งแรง, มีกำลัง,

รวด                                    -เร็ว, ไว

โคงาน                                - โคเลี้ยงไว้ใช้งาน เช่น เทียมเกวียน ไถนา เป็นต้น

แขง                                    - แข็ง แข็งแรง มีกำลังมาก

เกษียร                               - น้ำนม

เมื่อรูด                               - เมื่อรีดน้ำนม

เปรื่อง                               - เชียวชาญ แตกฉาน

เมื่อถ้อยคำแถลง               - เมื่อพูดอธิบายความ

ถอดความ

จะรู้ว่าม้าดี ก็เมื่อขับขี่รบรวดเร็วเรี่ยวแรงดี

จะรู้ว่าโคมีกำลังเข้มแข็ง ก็ต่อเมื่อใช้งานหนัก

จะรู้ว่าแม่โคสมบูรณ์ประจักษ์ ก็ต่อเมื่อรีดน้ำนม

จะรู้ว่าเป็นนักปราชญ์แหลมคม ก็ต่อเมื่อได้ฟังถ้อยคำเจรจา

๒๔๔ นกแสกสกุณโทษเค้า.......... กู่กา

 

๒๔๔

นกแสกสกุณโทษเค้า..........  กู่กา

ทิ้งทูดอูฐอีกลา.................... ล่อร้อง

เสียงประทุษฐภาษา............. หีนโหด

ฟังบ่เพราะหูพร้อง................ ดุจถ้อยทรชน

คำแปลศัพท์

นกแสก                               - นกชนิดหนึ่ง หากินกลางคืน

สกุณโทษ.                            - นกชั่วร้าย,นกอัปมงคล

เค้า                                      - นกเค้าแมว,นกฮูก(เค้ากู่=นกเค้าแมวชนิดหนึ่ง)

ทิ้งทูด                                   - นกชนิดหนึ่งในจำพวกนกทึดทือ

ลา                                        - สัตว์ชนิดหนึ่ง มีลักษณะคล้ายม้า cต่มีหูยาวปลายหางเป็นพู่

ล่อ                                        - สัตว์ผสม แม่เป็นลา พ่อเป็นม้า

ประทุษฐ                              - ชั่ว, ร้าย ,น่ารำคาญ, ไม่ไพเราะ, ไม่น่าฟัง, น่ากลัว

หีน                                      - เลว, ทราม, ต่ำช้า

โหด                                    - ชั่ว, ร้าย

พร้อง                                 -ร้อง, ร้องอย่างไพเราะ

ถอดความ

นกแสก นกเค้าแมว กา เป็นพวกนกร้าย

นกทิ้งทูด อูฐ ลา และล่อ เมื่อส่งเสียงร้อง

เสียงนั้นเป็นเสียงมีโทษ โหด เลวทราม

ฟังไม่ไพเราะหู เปรียบดูก็เหมือนถ้อยคำของพวกทรชน

๒๔๕ แขกเต้าดุเหว่าแก้ว............... โกญจา

 

๒๔๕

แขกเต้าดุเหว่าแก้ว............... โกญจา

หงส์วิหคมยุรา...................... ร่ำร้อง

เฉกนรชาติวาจา ....................เอมโอช

ฟังเสนาะเพราะพร้อง..............มฤธุถ้อยวาที ฯ

คำแปลศัพท์

แขกเต้า                    - นกแก้วชนิดหนึ่ง บางทีเรียก แก้วแขก

ดุเหว่า                      - นกดุเหว่า หรือกาเหว่า

โกญจา                  - นกกระเรียน

หงส์                          - นกในนิยาย ถือว่าเป็นนกตระกูลสูง มีเสียงไพเราะ

วิหค                          - นกทั่วไป (ในทีนี้หมายเอานกที่มีเสียงดี)

มยุรา                         - นกยูง

เฉก                           -เหมือน

นรชาติ                      -มนุษย์, บุคคล, คน

พร้อง                       - ร้อง พูด

มฤธู                         - นุ่มนวล ไพเราะ อ่อนหวาน

วาที                         -การพูดจา การกล่าว

ถอดความ

นกแขกเต้า นกดุเหว่า นกแก้ว นกกระเรียน

หงส์ นกยูง เหล่านี้เมื่อยามขันร้องเสียงไพเราะทุกที

เหมือนถ้อยคำของคนดีที่ดูดดื่มหัวใจ

ฟังเสนาะเสียนี่กระไร เพราะเป็นคำพูดดีมีความอ่อนหวาน

๒๔๖ สกุลกากระเหว่าไซร้............... เหมือนกัน

๒๔๖

สกุลกากระเหว่าไซร้............... เหมือนกัน

ไข่ต่อไข่สำคัญ........................เท่าแท้

ออกลูกจึ่งแปรผัน................... ตามเพศ

กากระเหว่านั้นแล้.................. ทั่วผู้เล็งเห็น ฯ

คำแปลศัพท์

สกุณ                                  - นก

กา                                      - นกกา, หรืออีกา

กระเหว่า                             - นกดุเหว่า, หรือกาเหว่า

ไข่ต่อไข่                           .    - เอาไช่มาเทียบกัน

ตามเพศ                               - ตามชนิด, ตามประเภท, ตามเผ่าพันธุ์

ถอดความ

กากับดุเหว่า มีเค้าที่คล้ายคลึงกัน

คือไข่ของมันเหมือนกันแท้ ๆ

ต่อฟักเป็นตัวจึงแปรแปลกไปตามสัญชาติ

จะเป็นกาหรือดุเหว่าจะเห็นกันได้ทุกคน