๓๕๒. เทศใดดอยไร้รวด อรัญ

๓๕๒. เทศใดดอยไร้รวด  อรัญ

เห็นแต่จอมปลวกอัน  หนึ่งน้อย

ดุจเมืองไม่มีธรรม์  นักปราชญ์

ชมชื่นแค่แปลร้อย  ว่ารู้สุดสูงฯ

คำแปลศัพท์

เทศ—บ้านเมือง, ประเทศ

ดอย—ภูเขา

รวด—แนว,รอบ

อรัญ—ป่าไม้

แปลร้อย—แปลเอาความโดยยกศัพท์บาลีมาคั่นไว้, รู้งูๆปลาๆ

ถอดความ

ดินแดนใดไร้ป่าลำเนาภูเขาใหญ่

เพียงจอมปลวกน้อย ก็พอดูได้ว่าโดดเด่น

เหมือนบ้านเมืองที่ว่างเว้นนักปราชญ์ราชบัณฑิต

เพียงแปลยกศัพท์ได้หน่อยๆนิดๆก็ชมว่ารู้สูงลึกซึ้ง

๓๕๓. เป็นคนคิดแล้ว เจรจา

๓๕๓. เป็นคนคิดแล้ว  เจรจา

อย่ามลนหลับตา แต่ได้

เลือกสรรหมั่นปัญญา  ตรองตรึก

สติริรอบให้  ถูกแล้วจึงทำฯ

คำแปลศัพท์

เจรจา—พูด

มลน—รีบ,ลนลาน

หลับตา—ไม่ใส่ใจ,ไม่เอาใจใส่, ไม่รับรู้รับทราบ

หมั่นปัญญา—ใช้ปัญญา, ใช้ความรอบรู้

ตรองตรึก—ใคร่ครวญ, พิจารณา

สติ—ความร็สึกตัว

ริรอบ—คิดอย่างรอบคอบ, ถ้วนถี่

ถอดความ

เกิดเป็นคนคิดให้ดีแล้วจึงค่อยพูดออกไป

อย่าวู่วามตามใจหลับตาพูดส่งเดช

ใช้ปัญญาสังเกตตรึกตรองดูให้จงดี

เอาสติตรวจสอบให้ชอบทีเห็นถูกถ้วนแล้วจึงค่อยทำ

๓๕๔. เป็นคนควรคิดกั้ง กันภัย

๓๕๔. เป็นคนควรคิดกั้ง  กันภัย

ทรัพย์มากหมั่นระไว  แวดล้อม

เคลิ้มคลับหลับลืมไหล  เป็นเหตุ

รั้วมั่นกั้นห้องห้อม  ห่อแก้วเงินทองฯ

คำแปลศัพท์

กั้ง—กั้น,ป้องกัน

ระไว—คอยระวัง

แวดล้อม—เฝ้ารักษาอยู่โดยรอบ

เคลิ้มคลับ—เผลอตัว, ลืมตัวไปชั่วขณะ

หลับลืมไหล—หลับสนิท

เป็นเหตุ—เกิดเรื่องไม่ดี

รั้วมั่น—รั้วบ้านแน่นหนามั่นคง

ห้อม—ระวังรักษา

ห่อแก้วเงินทอง—ที่เก็บทรัพย์สมบัติ

ถอดความ

เกิดเป็นคนควรคิดป้องกันภัย

มีสมบัติมากเท่าไรต้องหมั่นระวังรักษา

มัวเคลิ้มหลับไหลไม่เป็นท่าจะเป็นเหตุให้เสียหาย

กั้นรั้วกั้นห้องป้องกันอันตรายให้แก่ทรัพย์สินเงินทอง

๓๕๕.น้อยทรัพย์อย่าก่อล้อ เลียนความ

๓๕๕.น้อยทรัพย์อย่าก่อล้อ  เลียนความ

ให้นี่อย่าต่อตาม  ตอบเต้า

ผู้ใหญ่ย่อมเกรงขาม คารวะ

รู้ประจบโลมเล้า  เลือกใช้โดยควรฯ

คำแปลศัพท์

น้อยทรัพย์—มีทรัพย์สินเงินทองน้อย

ก่อล้อเลียนความ—หาเรื่องขึ้นโรงขึ้นศาล

ให้นี่(--หนี้) –-ให้คนอื่นกู้ยืมเงินทอง

ต่อตามตอบเต้า—ตามทวงหนี้,เซ้าซี้ทวงคืน

เกรงขาม—คร้าม,เกรงกริ่ง

คารวะ—นับถือ,แสดงความเคารพทางกายและวาจา

ประจบ—พูดหรือทำให้เขารัก

โลมเล้า—เอาใจ,ปลอบ

ถอดความ

เป็นคนจน อย่าดิ้นรนก่อคดีความ

ให้กู้หนี้อย่ารุกทวงถามจนเป็นศัตรูตอบโค้

พบคนใหญ่คนโตควรคารวะกลัวเกรง

รู้จักยกยอไปตามเพลงเลือกใช้ให้ถูกวิธี

๓๕๖.เข้าเถื่อนอย่าหมิ่นพร้า มีไป

๓๕๖.เข้าเถื่อนอย่าหมิ่นพร้า  มีไป

เข้าศึกอย่านอนใจ  เฉื่อยช้า

อาวุธอย่าวางไกล  ขุกค่ำ คืนแฮ

นอนแต่ยามหนึ่งอ้า  อาจป้องภัยพาลฯ

คำแปลศัพท์

เถื่อน—ป่า

หมิ่น—ดูหมิ่น,ดูถูก, ชะล่าใจ

พร้า—มีด

เข้าศึก—เข้าสู้รบ,เข้าสนามรบ

ขุก—ทันที,ปัจจุบันทันด่วน

ภัยพาล—อันตรายจากข้าศึก, อันตรายจากผู้ร้าย

ถอดความ

เข้าป่าอย่าประมาทควรมีมีดพร้าติดมือไป

เข้าสงครามอย่านอนใจมัวเฉื่อยช้าจะเสียหัว

อาวุธอย่าวางไว้ไกลตัวเผื่อเกิดเหตุยามค่ำคืน

นอนเพียงยามเดียวแล้วตื่นจะป้องกันภัยได้ทันการณ์