Friday, November 25, 2022

๒๗๐. อาสาเจ้าต่อต้าน ตัวตาย

 ๒๗๐. อาสาเจ้าต่อต้าน........ ตัวตาย

ขันรับอาสานาย................... หย่อนนั้น

อาสาศึกแม่ยาย...................อย่าย่อท้อนา

สามสิ่งแท้ถือมั่น .................ชั่วฟ้าดินชม ฯ


คำแปลศัพท์


อาสา: สมัครใจรับใช้

เจ้า: ผู้เป็นใหญ่, พระเจ้าแผ่นดิน

ต่อต้าน: ต่อสู้

หย่อน: น้อยกว่า

ศึกแม่ยาย: งานของแม่ภรรยา, ธุระของแม่ภรรยา

หมั้น: มั่น = แน่,แน่นอน,แม่น


ถอดความ


อาสาเจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดิน จงยอมทั้งสิ้นแม้ตัวตาย

รับอาสานายจะทำให้น้อยกว่านั้นหน่อยก็นับว่าดี

แต่อาสาแม่ยายต้องทำเต็มที่อย่าย่อท้อ

ทั้งสามอาสานี้แหละถ้าทำให้จริงได้จะชมกันไปชั่วฟ้าดิน

๒๗๑.อาสาศึกสู้ไป่ เสร็จงาน

 ๒๗๑.อาสาศึกสู้ไป่........ เสร็จงาน

ตนจักตายเอาอาน........... ปิดไว้

จึงนับว่าเป็นทหาร........... หายาก

สนองพระคุณเจ้าให้.........ท่านเลี้ยงบำรุง ฯ


คำแปลศัพท์


ศึกสู้: ต่อสู้ข้าศึก

อาน: เครื่องรองนั่งบนหลังสัตว์พาหนะ หรือยานพาหนะ

ฉลอง: ทดแทน

พระคุณเจ้า: คุณความดีของผู้เป็นใหญ่, บุญคุณของผู้เป็นใหญ่


ถอดความ


ทหารอาสาออกศึก หากยังมิเสร็จศึก

แม้ตัวตายก็ยอมเอาเครื่องศึกคลุมศพไว้

นี่คือยอดทหารที่หายาก

สนองคุณแผ่นดินได้ดังนี้ จึงควรให้คนในแผ่นดินบำรุงเลี้ยง

๒๗๒.เจ้านายใช้ชุบเลี้ยง คนขาม

 ๒๗๒.เจ้านายใช้ชุบเลี้ยง......... คนขาม

สินทรัพย์เมียมิ่งงาม.................. ง่ายได้

บ่าวไพร่พรั่งพรูตาม.................. ไหลหลั่ง มานา

สมบัติบุญส่งให้........................ แปลกหน้าตาเดิม ฯ


คำแปลศัพท์


เจ้านาย: ผู้บังคับบัญชา

ใช้ชุบเลี้ยง: ให้รับใช้ใกล้ชิด และบำรุงเลี้ยงให้มีฐานะดuขึ้น

คนขาม: คนคร้าม, คนเกรง

ง่ายได้: หาได้ง่าย

สมบัติ: ความถึงพร้อม ได้แก่ ทรัพย์สิน เงินทอง เป็นต้น

แปลกหน้าตาเดิม: เปลี่ยนแปลงไปจากที่เป็นอยู่เดิม


ถอดความ


ถ้าเจ้านายชุบเลี้ยงคอยเรียกใช้คนทั่วไปก็เกรงขาม

จะหาทรัพย์หรือเมียงามก็หาได้ง่าย

ทั้งบริวารหญิงชายก็พรั่งหลั่งไหลมาหา

เพราะทรัพย์เป็นตัววาสนาส่งให้มีหน้ามีตาขึ้นไปจากเดิม

๒๗๓.หมั่นลอดสอดสืบถ้อย เวรี

 ๒๗๓.หมั่นลอดสอดสืบถ้อย.......... เวรี

ไป่ชอบท่าทำดี............................. นิ่งไว้

คาบใดชอบเชิงที ..........................หาญหัก

ต่อยดั่งต่อยหม้อให้.......................แตกด้วยศิลา ฯ


คำแปลศัพท์


ลอด:  เล็ดลอด, แอบซ่อน

สอดสืบ:  แอบเข้าไปตรวจตราเสาะหา หรือแสวงหา

ถ้อย: คำพูด

เวรี: ศัตรู, คนจองเวรกัน

คาบ : ครั้ง, คราว

ชอบเชิงที:  ได้จังหวะ, ได้ที,ได้โอกาส

หาญหัก:  เข้ากระทำให้แตกหัก

ต่อย : ทุบ, ตี

ศิลา: หิน


ถอดความ


ควรสอดส่องเรื่องราวและความลับของศัตรูไว้ให้ดี

ถ้ายังไม่เห็นทางได้ทีจงทำเป็นนิ่งสงบไว้

ต่อเมื่อใดเห็นเป็นโอกาสจึงค่อยพิฆาตให้แตกหัก

เหมือนเอาหินหนักทุบหม้อดินเสียทีเดียว

Thursday, November 24, 2022

๒๗๔.ยศศักดิ์จักเกิดด้วยบุญทำ

 ๒๗๔.ยศศักดิ์จักเกิดด้วย ........บุญทำ

ภัยเกิดเพื่อผลกรรม ..................ก่อนให้

ติเตียนแลจองจำ...................... กรรมก่อน เองนา

ใครจักเว้นแวะได้..................... ทั่วท้องโลกา ฯ


คำแปลศัพท์


ยศ : ความยกย่องนับถือเกียรติของตน, เกียรติคุณ, ความยิ่งใหญ่

ศักดิ์ : อำนาจ, ความสามารถ, กำลัง, ฐานะ

บุญทำ : คุณความดีให้ผล

ติเตียน : ถูกตำหนิ, ถูกนินทาว่าร้าย

จองจำ : ถูกจำคุก, ติดตะราง

เว้นแวะ: หนีพ้น, ยกเว้น


ถอดความ


ได้ยศได้ศักดิ์เพราะบุญที่ทำไว้

ภัยพินาศเกิดได้เพราะผลแห่งกรรม

ถูกติเตียนและจองจำก็เพราะกรรมแต่ปางก่อน

ใครเลยจะหลบซ่อนให้พ้นกรรมได้ในโลกา

๒๗๕.กฤตยามนตร์เคราะห์ให้ เห็นผล

 ๒๗๕.กฤตยามนตร์เคราะห์ให้ เห็นผล 

ทำสิ่งใดลุดล ...........................สิ่งนั้น

ครั้นบุญแห่งบุคคล...................จักถ่อย แล้วนา

มนตร์กฤตยานั้นชั้น................. เสื่อมสิ้นทุกวัน ฯ


คำแปลศัพท์


กฤตยามนตร์: การใช้เวทมนตร์, เสน่ห์, อาถรรพณ์

เคราะห์:  สิ่งที่นำผลมาให้โดยมิได้คาดหมาย นิยมใช้ในทางไม่ดี

ลุ: ถึง,สำเร็จ

ดล: บันดาล

ถ่อย:  น้อยลง,ลดลง,เสื่อมลง

ชั้น : รีบ,เร็ว


ถอดความ


เมื่อโชคเคราะห์เหมาะประดังมนตราอาคมขลังก็เห็นผล

สะเสกทำอันใดก็บันดาลดลให้สำเร็จทุกอย่าง

แต่ครั้นบุญนั้นมาเบาบางอับวาสนา

ทั้งอาคมและมนตราก็เสื่อมฤทธิ์ลงไปทุกวัน

๒๗๖.เชื้อไพร่บุญปลุกขึ้น เป็นนาย

เชื้อไพร่บุญปลุกขึ้น.........เป็นนาย

พาลบุตรรู้มลักหลาย........เลิศผู้

โหดไร้พร่ำขวนขวาย.......ทรัพย์มั่ง มีแฮ

สามเหล่านี้พึงรู้ ...............อย่าได้ดูเบา ฯ


คำแปลศัพท์


เชื้อไพร่ : เชื้อสายคนธรรมดาสามัญ,คนเกิดในตระกูลต่ำต้อย

บุญปลุกขึ้น : บุญอุดหนุนค้ำชู

พาลบุตร : ลูกของคนชั่วคนเลว,ลูกคนโง่เขลา

รู้มลัก : มีความรู้มาก

เลิศผู้ : เป็นผู้ล้ไำเลิศ

โหดไร้ : ยากจนไร้ญาติขาดมิตร

พร่ำขวนขวาย : มีความขยันหมั่นเพียร

ดูเบา : ดูถูกดูหมิ่น,เห็นเป็นเล็กน้อย,เห็นไม่เป็นสำคัญ


ถอดความ


ลูกไพร่อาจมีบุญหนุนเปลี่ยนฐานะขึ้นเป็นนาย

ลูกคนโง่อาจมีความรู้มากมายจนเป็นนักปราชญ์

คนไร้ทรัพย์อาจจะสามารถทำกินจนเป็นเศรษฐี

คนทั้งสามพวกนี้ จึงไม่ควรที่จะลบหลู่ดูแคลน