Saturday, November 26, 2022

๒๖๓.ขว้างพิษบ่คว่างพ้น...... พันแขน ตนนา

 

๒๖๓.ขว้างพิษบ่คว่างพ้น...... พันแขน ตนนา

ไปสบพบรังแตน................... แหย่เย้า

ร่ายมนต์ปลุกเสือแสน............ องอาจ

ไม้ชั่นรันสิ่งเหน้า.................... แน่ต้องตนเอง ฯ


คำแปลศัพท์


พิษ: งูพิษ

ขว้าง: ซัด, สลัด,(คว่าง =ขว้าง)

สบ เจอ,ปะ

แหย่เย้า: เย้าแหย่, ทำให้เกิดความรำคาญ

ร่ายมนตร์: ท่องคาถา

ชั่น: สั้น

รัน: ตี,ทุบ

สิ่งเหน่า: ของเน่า,ของเหม็น(ในที่นี้หมายถึงอุจจาระ)

ต้องตนเอง: กลับมาถูกตนหรือทำร้ายตน


ถอดความ


ขว้างงูพิษไปไม่พ้นกลับมาพันแขน

พบรังแตเอาไม้เข้าไปแหย่

เสือนอนนิ่งแน่ร่ายมนตร์ปลุกให้ฟื้น

เอาไม้สั้นเขี่ยคูถขึ้น เหล่านี้เดือดร้อนแก่ตัวเอง

๒๖๔.ลูกเมียเหมือนผ้าโอ่...... อัตรา

 

๒๖๔.ลูกเมียเหมือนผ้าโอ่...... อัตรา

ขาดฉีกชั่วแล้วหา ................. ใหม่ได้

พี่น้องเฉกเช่นขา...................  แขนติด ตนแฮ

ขาดประจาคจักให้..................ต่อเข้าฤาคืน ฯ


คำแปลศัพท์


โอ่: งาม,แต่งให้งาม

อัตรา: เป็นประจำ เป็นนิจ

ชั่ว: เก่า, เสีย

เฉกเช่น: เหมือนกับ

ขาดประจาค: ขาดจากกันไป,ขาดหลุดไป(ประจาค=สละ,ให้)

ฤาคืน: ไม่ติดคงคืนเหมือนเดิม

 

ถอดความ

 

ลูกเมียเปรียบเหมือนเสื้อผ้าสำหรับแต่งตัว

จะเก่าหรือขาดไม่ต้องกลัวพอหาใหม่ได้

แต่ญาติพี่น้องเปรียบเหมือนกับแขนขาติดร่างกาย

แม้นขาดแล้วหรือจะหมายมาต่อเข้าให้ติดเหมือนเดิม

๒๖๕.มีบุตรบ่ได้ดั่ง......... ตีนมือ

 ๒๖๕.มีบุตรบ่ได้ดั่ง......... ตีนมือ

คุณแห่งไม้เท้าถือ............ เลิศแม้

ทางเมื้อเผื่อพบ................ สิงห์สัตว์ ก็ดี

ไม้ประเสริฐเลิศแท้............อาจคุ้มกันภัย ฯ


คำแปลศัพท์


บุตร: ลูกชายหญิง

ดั่งตีนมือ: ดังใจ,ดังความปรารถนา, ดังความต้องการ

คุณ: ประโยชน์, ความดี

เลิศแท้: ดีจริง, ดีกว่า

ทางเมื้อ: ทางเดิน,ทางไปมา

สิงห์สัตว์: สัตว์ร้าย


ถอดความ


มีลูกหัวดื้อไม่ได้ดังใจ

เทียบกับไม้เท้าที่ถือไว้ยังจะดีกว่า

ยามเดินทางไปมาพบสัตว์ร้าย

ไม้ดี ๆใช้ปัดป่ายช่วยป้องกันตัวได้ตั้งหลายอย่าง

๒๖๖. ธรรมดาผลม่วงไม้........ ตระการ

 

๒๖๖. ธรรมดาผลม่วงไม้........ ตระการ

เมื่ออ่อนรสเผือดพาน.............. ยากเคี้ยว

ครั้นสุกรสสวายหวาน.............. เอมโอช

หมากม่วงนั้นฤาเปรี้ยว............. เปรียบด้วยหมากขามฯ


คำแปลศัพท์


ผลม่วงไม้: ผลมะม่วง

ตระการ: งาม,หลากหลาย

รสเผือด: รสไม่อร่อย

พาน: ออกจะ, ค่อนข้าง

ยากเคี้ยว: เคี้ยวกินยาก

สวาย: มะม่วง

หมากม่วง: มะม่วง

หมากขาม: มะขาม

 

ถอดความ


ธรรมดามะม่วงมันออกดอกตกผลงาม

ยามผลยังอ่อนย่อมฝาดเปรี้ยวเคี้ยวลงคอได้ยาก

แต่ครั้นสุกมากรสย่อมหวานอร่อย

มะม่วงสุกย่อมเปรี้ยวน้อยไม่เหมือนมะขามสุกย่อมเปรี้ยวมาก

Friday, November 25, 2022

๒๖๗. บุรุษสุดไร้รัก เมียงาม ชอบฤา

 ๒๖๗. บุรุษสุดไร้รัก.......... เมียงาม ชอบฤา

ไร้เพื่อนไปไกลคาม........... เขตบ้าน

มือเปล่าสู่สงคราม............. ยงยุทธ ไฉนฤา

รู้ไป่ทันแก่ก้าน................... กล่าวถ้อยกลางสนาม ฯ

 

คำแปลศัพท์


สุดไร้: ไม่มีสมบัติ,ไร้ทรัพย์

คาม: บ้าน,หมู่บ้าน

สงคราม: การรบกัน

ยงยุทธ: ต่อสู้

แก่ก้าน: ชำนิชำนาญ

กลางสนาม: กลางที่ชุมนุมชน


ถอดความ


ผัวไร้ทรัพย์ เมียจะรักอยู่ได้อย่างไร

คนไร้เพื่อน จะไปไกลบ้านได้อย่างไร

มือเปล่า จะทำศึกสงครามได้อย่างไร ไม่มีความรู้จะแถลงความต่อหน้าสาธารณชนได้อย่างไร

(...จะออกไปพูดจาต่อหน้าคนได้อย่างไร)

 

๒๖๘.โยธาทิ้งศาสตร์สู้ สงคราม ชอบฤา

 ๒๖๘.โยธาทิ้งศาสตร์สู้......... สงคราม ชอบฤา

ปราชญ์มละคัมภีร์ความ........ อย่าพร้อง

เดินหนเพื่อนบ่ตาม ................อย่าไต่ ทางแฮ

พานิชเสียพวกพ้อง................. ด่างด้าวเดินไฉน ฯ


คำแปลความ


โยธา: นักรบ,ทหาร, พลรบ

ศาสตร์: อาวุธ

มละ: ละทิ้ง,ทอดทิ้ง

คัมภีร์: ตำรับตำรา, หนังสือ

พร้อง: พูด,สอน, อธิบาย

เดินหน: เดินทาง

เพื่อนบ่ตาม: ไม่มีเพื่อนร่วทาง

ไต่ทาง: เดินทาง

ต่างด้าว: ต่างถิ่น,ต่างประเทศ


ถอดความ


ทหารทิ้งอาวุธเสียแล้ว ควรหรือจะทำสงคราม

นักปราชญ์ทิ้งคัมภีร์เสียแล้ว ควรหรือจะอรรถาธิบายธรรม

เดินทางไกลทิ้งเพื่อนร่วมทางเสียแล้ว ควรหรือจะไป

พ่อค้าทิ้งพวกพ้องเสียแล้ว ควรหรือจะไปค้าถึงต่างเมือง

๒๖๙.รักเจ้าจงรักให้ เป็นยุติ-ธรรมนา

๒๖๙.รักเจ้าจงรักให้................ เป็นยุติ-ธรรมนา

ท่านเคียดอย่าควรประทุษฐ์...... เท่าเผ้า

งจงมีภักดีดุจ.......................... โสนัข นั้นนา

มันบ่จืดจากเจ้า....................... จิตนั้นคงตรง ฯ

 

คำแปลศัพท์

 

เจ้า: ผุ้เป็นใหญ่, บังคับบัญชา, หัวหน้า

ยุติธรรม: เที่ยงแท้,มั่นคง, เที่ยงธรรม

เคียด: เคือง,โกรธ

ประทุษฐ์: ทำร้าย, เบียดเบีรยน

เผ่าเผ้า: เท่าเส้นผม

ภักดี: ความจงรัก,ความเลื่อมใสยิ่ง

โสนัข: สุนัข


ถอดความ


รักเจ้านายควรรักให้ถูกธรรมถูกทาง

แม้ท่านจะโกรธก็อย่าระคางคิดแก้แค้นเท่าเส้นผม

จงมีความภักดีนิยมประดุจดังว่าสุนัข

ที่มันมีจิตจงรักภักดีไม่จืดจางไปจากเจ้าของ